Dirençler, Elektriksel devrelerde gerilim düşürücü ve akım düşürücü olarak görev yapan pasif devre elemanlarıdır. Bir noktadan geçen akımı veya bir noktadaki gerilimi istediğimiz seviyeye düşürmek için dirençleri kullanırız. Fazla olan enerji direnç tarafından harcanarak ısı enerjisine çevrilerek harcanır. Bir devrede kullanılacak bir direncin değeri hesaplanırken OHM kanunu denilen genel bir kanundan faydalanırız. Buna göre bir direncin değeri o direnç üzerindeki gerilim düşümünün gene o direnç üzerinden geçen akıma bölünmesi ile bulunur.

yani R: U/I' dır.

yanda Ohm kanunu ifade eden üçgen görünmektedir Bu üçgen vasıtası ile aklımızda kalması daha bir kolaylaşan ohm kanundaki formulleri şu şekilde yazarız;,

U : I*R            U : Direnç üzerinde gerilim düşümü (volt)

I : U/R             I : Dirençten geçen akım (Amper)

R: U/I              R : Direnç Değeri (Ohm)

Yukarıda direncin, üzerine topladığı enerjiyi ısıya çevirdiğinden bahsetmiştik. İşte bir devrede kullanacağımız direncin hesaplamamız gereken ikinci özelliği gücüdür. Direncin direnç değeri kadar gücüde önemlidir. yani direnç üzerinde topladığı enerjiyi ısıya çevirerek etrafa yayabilecek güçte olmalıdır. Aksi takdirde, yani direnç üzerindeki enerjinin tamamını ısıya dönüştürerek etrafa yayamazsa, üzerindeki ısı artar ve sonuçta direnç değerinde değişme olabilir ve hatta direnç yanabilir. Peki bir direncin gücünü nasıl bulacağız ?  direncin üzerinden geçen akım ile o direnç üzerindeki gerilimi çarpımı 500mA (0,5A) olan bir direncin iki ucu arasındaki gerilim düşümü 3 volt olsun bu direncin  sağlıklı br şekilde görev yapabilmesi için gereken minimum gücü P (watt) şu formül ile bulunur:

P= U*I : 3*0,5 = 1,5 watt olur.

Dirençlerin seri bağlanmaları

Seri bağlı dirençlerde toplam direnç, seri bağlı dirençlerin toplamına eşittir.Yukarıdaki devrede, 3 direnç seri olarak bağlanmıştır. 

Buna göre toplam direnç (Rt), bu üç direncin toplamına eşit olur.

Rt = Rı + R2 + R3

Dirençlerin paralel bağlanmaları

Birden fazla direncin paralel bağlanmasında, toplam direncin tersi, paralel bağlı dirençlerin tersleri toplamına eşittir.

SABİT DİRENÇLER

Değeri üretim aşamasında belirlenen, sonradan değeri değiştirilemeyen dirençlere sabit dirençler denir. sabit dirençler çok değişik boyutlarda ve çok değişik tiplerde üretilmektedir. Sabit dirençlerin değeri, direncin üzerine direk rakamla yazılabileceği gibi renk kodları ilede belirtilmektedir.

Sabit dirençler yapıldıkları madde bakımından , karbon dirençler, telli dirençler ve film dirençler olarak üç kısma ayrılırlar.

sabit dirençlerin değerinin öğrenilmesi nasıldır ?

- 1.si direnç değeri direnç üzerine rakamla yazılır veya

- direnç değeri , direnç üzerine renk bantları ile yazılır.

 buna biz S.K.K.T S.Y.M.M. G.B. Yani sokakta sayamam gibi deki ünlüleri çıkartıp söylüyoruz.

Dirençler, minik boyutlu gövdeleri üzerinde değerlerinin kolay okunabilmesi için renkli halka işaretleri taşırlar. Minik bir direncin üzerindeki rakamları okumak zor olacağı için bu tip bir uygulamaya gidilmiştir ve alışkanlık kazanıldıktan sonra kesinlikle çok iyi sonuç veren bir tanıma yöntemidir. Dirençlerin değerlerini kolay okumakla kalmaz, birçok direncin arasından istediğiniz değerde olanı bir bakışta buluvermenizi de sağlar.

Bir direncin değerini bulmak için öncelikli olarak altın veya gümüş yaldız renkli tolerans bandını bulun ve direnci yukarıdaki fotoğrafta da görüldüğü üzere bant sağda kalacak şekilde elinizde tutun. Daha sonra soldan ilk bandın rengine ve o renge karşı düşen değere bakın.

Daha sonra aynı şeyi ikinci bant için de tekrarlayın. Bu işlem eski veya tuhaf boyalı bazı dirençlerde biraz daha zor olabilir. Şimdi elinizde iki tane rakam var değil mi.. Bunları yan yana yazın.

Üçüncü bant "çarpan" değeri bilgisini taşır. Yani o banttaki renge karşı düşen değer "n" ise, ilk iki rakam yan yana konularak elde edilen sayı 10^n (on üzeri n) ile çarpılır. Yani;
n=0 ise çarpan 1
n=1 ise çarpan 10
n=2 ise çarpan 100
n=3 ise çarpan 1000
ilk iki basamağın sağ tarafına 3. banttaki değer kadar sıfır koyun da diyebiliriz.

Tekrar edecek olursak; ilk iki halkanın renklerine karşı düşen sayilari, direncin üzerindeki sırayla aynı sırada not ediyor, yanına 3. halkanın değeri kadar sıfır koyuyoruz.

alıştırma olarak çeviriler şöyle yapılır..............

1000 ohm = 1 k.ohm dur

1000k.ohm = 1 m.ohm dur

1000m.ohm = 1 g. ohm dur

dirençlerde renk bantları bir uca daha yakındır. direnç değerinin okunmasına uca en yakın olan renkten başlanır. eğer renk bantları her iki ucada eşit uzaklıkta görünüyorsa, siyah rengin birinci bantta ve gümüş ile altın yaldızın birinci ve ikinci bantta bulunmayacağı göz önünde tutularak, okumaya diğer uctan başlanır. üzerinde dört bant bulunan dirençlerin değeri okunurken, soldan sağa doğru birinci ve ikinci bandın temsil ettiği rakamlar yan yana yazılır. ve üçüncü bandın temsil ettiği değer ile çarpılır. böylece sonuç ohm olarak bulunmuş olur. dördüncü renk bandının temsil ettiği değer ise direnç değerinin toleransıdır.

Eğer direnç üzerinde beş band varsa, ilk üç bandının temsil ettiği rakamlar yanyana yazılır. ve dördüncü bandın temsil ettiği değer ile çarpılır. sonuç ohm olarak bulunmuş olur. beşinci bandın temsil ettiği değer ise direnç değerinin toleransıdır.

Eğer direnç üzerinde altı band varsa 5 bandlı dirençleride olduğu gibi okunur. altıncı band direncin sıcaklık katsayısını belirtir.

TOLERANS NEDİR ?

Dirençlerde iki kavram vardır; üzerinde belirtilen değer ve gerçek değer. Ve tahmin edilebileceği gibi bu iki değer asla birbirinin aynı değildir. Kullanılan malzemenin cinsine göre genelde belli aralıklarda sapmalar bulunur. Bu yüzden üreticiler bu malzemelere göre direncin sahip olacağı % değer toleransını da direncin üzerinde renk kodlarıyla belirtirler. Tolerans bandının altın yaldız olması direncin hatasının üzerinde belirtilenden -+%5 lik aralıkta olacağı anlamına gelir. Aynı şekilde gümüş yaldız -+%10 sapmayı, tolerans bandının olmaması da -+%20 sapmayı gösterir. Bu sapma değerleri sadece bir aralık belirtir. aynı tolerans koduna sahip olan dirençler alınır ve ölçülürse üzerlerindeki hata miktarının EN FAZLA bu aralık kadar değiştiği gözlenir. Üzerindeki değere çok yakın değerde olan dirençler de tabi gözlenecektir. Bir devre tasarlanırken kullanılan dirençlerin sahip olabileceği bu tip sapmalar da göz önüne alınır.

Örnek: Altın yaldızlı tolerans bandına sahip 1000 ohm luk bir direnç aslında 950 - 1050 ohm arası herhangibir değerde olabilir demektir.

Örnek: Gümüş yaldızlı tolerans bandına sahip 22000 ohm luk bir direnç aslında 19800 ila 24200 ohm arası bir değerdedir.

AYARLI DİRENÇLER

Değeri sonradan belirli sınırlar içerisinde değiştirilebilecek şekilde üretilmiş dirençlere ayarlı dirençler denir.

ayarlı dirençler; bunlar ikiye ayrılır düzgün doğrusal değişimli  dirençler

ve ayarlama şekline göre dirençler(el yardımıyla  değiştirilen yani potansiyometre reosta gibi)

ve tornavida yardımıyla değeri değiştirilebilinen dirençler(trimpotlar) = lineer, adi, çok turlu gibi.

trimpot

-potansiyometre

-reosta

:

reosta : akım ayarı amacıyla kullanılan değişken değerli dirençtir. genelde telli olarak imal edilirler. yalıtkan bir gövde üzerine sarılmış tellerden ve bu tel üzerinde hareket eden bir sürgüden oluşmuştur. sürgü tel üzerinde hareket ettirilerek direnç değeri ayarlanır. yüksek güçlerin kumandasında kullanılırlar. reostalar milli ve sürgülü olmak üzere ikiye ayrılırlar...

SENSÖR Dirençler...

Sensör dirençleri, ışık ısı ve gerilim direnci değişen elemanlar olarak bilinir. 3 kısma ayrılırlar.

-LDR (ışık değeri ile değişen dirençler)

-Termistör(ısı değeri ile değişen dirençler)

-Varistör( gerilim ile değeri değişen dirençler)

LDR : üzerine düşen ışık şiddeti ile direnci ters orantılı değişen elektronik devre elemanıdır. üzerine düşen ışık şiddeti arttıkça direnci azalır. karanlıkta direnci maksimum aydınlıkta minimumdur. LDR ışık etkili sensörlerin en basitidir. LDR karanlıkta değeri 1 kaç megaohm aydınlıkta ise 100 ohm civarındad olurlar genelde bu değerler ldr nin değerlerine ve boyutlarına göre farketmektedir. ldr  genellikle hızın önemli olmadığı aç kapa algılama devrelerinde kullanılırlar.

Termistör: bulunduğu ortamın sıcaklıı ile doğru orantılı olarak direnci değişen elektronik devre elemanıdır. termistörlerin anma değerleri 25 C grat derecede ölçülen değerlerdir.

iki çeşit termistör vardır.

negatif sıcaklık katsayılı termistör NTC

pozitif sıcaklık katsayılı termistör. PTC

Negatif katsayılı termistörler dirençleri ısı miktarları ile ters orantılı olarak değişen dirençlerdir. yani ısı arttıkça direnci azalır.ısı azaldıkça direnci artar bu nedenle bunlara negatif katsayılı termistör denir. NTC olarak gösterilirler

varistörler : gerilim ile ters orantılı olarak direnç değerleri değişen elektronikdevre elemanlarıdır. üzerindeki gerilim yükseldikçe dirençleri azalır. gerilim azaldıkça dirençleri yükselir. VDR olarak isimlendirilirler. aşırı gerilim korunmasında  ve gerilim regulasyonu yapılmasında kullanılırlar. koruyacağı elemana ve devreye parelel bağlanırlar.

bir sonraki konuda kondansatörlere girişeceğiz.

bugun bursa şehir kütüphanesinde temel elektronik kitabı aldım okumaya başladım, ilk konu dirençler, burda da görünce dejavu gibi oldu :)

syklops bunu yazdı:
-----------------------------

bugun bursa şehir kütüphanesinde temel elektronik kitabı aldım okumaya başladım, ilk konu dirençler, burda da görünce dejavu gibi oldu :)

-----------------------------

trafik polisi gelsin aklına direnç :) elektrik akımına karşı dur diyen görevli polis memuru gibi :)

Resimlerden bazıları görüntülenmiyor,

3-4 gündür elektrikle ilgiliyim, özellikle dinamolar elektrik motorları, kutup sayıları sarım sayıları, frenli motor falan, bu konular hakkında bilgi verebilirsen 

süper olur, manyetik alan tork falan sormak istediğim onlarca soru varr :))

bu konuları özleyeceğimi hiç tahmin etmezdim ya. lise daha yeni bitti bi de. modüller hala durur:D

renk kodları artık gereksiz gibi geliyor bana

zaten konun başlığıylada ilgisi yok

Direnç Nedir Ne Işe Yarar?

neyse konumuz bu değilde hacı benim merak ettiğim bir kaç bişi var

yazdığını okuduğumda sadece direnç ne işe yarar kısmının cvbı var

direnç nedir ? malzemenin hangi özelliklerine göre değişir

hangi durumlarda artar hangi durumlarda azalır

şu ntc nasıl çalışıyor iletkenmi yarı iletken bir malzemimi

sıcak değişimi ile malzeme yapısınde ne gibi değişiklikler oluyorda direnç değişiyor :|

direnç renk kodlarını seneler oldu hala bakar bakmaz okuyamıyorum :W

telefona uygulama attım bi tane ondan bakıyorum şimdi :D

dipnot :  iki tane direnci paralel bağlarsanız   değerinin yarısını  watlı direnc gibi elde edersiniz
orneğin   2.2k ohm direnci birbirine paralel bağlarsanız  1.1k ohm luk   direnç elde etmiş olursunuz

Paralel bağlı dirençler için gerlimlerin ( iki ucu arsındaki voltajların) eşitliği

Seri ( uç uca eklenmiş) bağlanmış dirençler için üzerlerinden geçen akımın eşitliği ilkesinden yaralanılır ( hesaplamada)

Bu sayede bir çok problemi kafanız karışmadan çözebilirsiniz...